Bảo Lộc, ngày 09 tháng 11 năm 2020
Nhân dịp hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 09/11, sau đây em xin chia sẻ về Tình bạn trong trường học
Kính thưa quý Thầy cô giáo và các bạn học sinh kính mến
Nhà thơ Tố Hữu đã từng viết:
“Con ong làm mật yêu hoa
Con cá bơi yêu nước con chim ca yêu trời
Con người muốn sống con ơi
Phải yêu đồng chí yêu người anh em".
Tình bạn là một thứ tình cảm đẹp đẽ mà ai cũng có thể có. Tình bạn là vốn quý, là thiêng liêng cao cả và bạn là người tri âm tri kỉ nâng đỡ, dìu dắt ta trong cuộc sống muôn vàn những khó khăn chông gai trắc trở. Bởi có ai đó từng nói rằng: "Không người nào có thể tự nhiên trưởng thành trên đời này và có một cuộc sống hoàn hảo mà không có ít nhất một người hiểu mình."
Vậy bạn là gì và tình bạn đẹp là gì? Bạn là người luôn sát cánh bên ta luôn chia sẻ niềm vui và nỗi buồn, hoạn nạn và khó khăn, bạn là bờ vai để ta dựa vào khi yếu lòng, là cánh tay dang rộng khi ta sai lầm và biết sửa chữa, là lời khuyên nhủ khi ta sai trái, là người kề cận chia sẻ niềm vui và là đôi cánh nâng đỡ khi ta cảm thấy cuộc sống này mất hết ý nghĩa, bạn là người thầy lớn là tấm gương ta soi vào và học hỏi. Bởi: "Một trong những hạnh phúc lớn nhất ở đời này là tình bạn, và một trong những hạnh phúc của tình bạn là có một người để gửi gắm những tâm sự thầm kín."
Tình bạn bước đầu thường được xây dựng trên cơ sở cảm tính nhiều hơn lí tính. Trong số đông bạn bè chung trường, chung lớp, ta chỉ có thể chọn và kết thân với một vài người. Không phân biệt tuổi tác địa vị xã hội, giàu sang hay nghèo khó, giới tính và chủng tộc, sắc tộc hay màu da, tình bạn chỉ nảy sinh ở những tâm hồn đồng điệu yêu thương quý mến và thấu hiểu tính cách của nhau, đó là người mà ta có thiện cảm thực sự, hiểu ta và có chung sở thích với ta, mặc dù là cùng hoặc không cùng cảnh ngộ.
Tình bạn trong sáng không chấp nhận những toan tính nhỏ nhen, vụ lợi và sự đố kị hơn thua. Hiểu biết, thông cảm và sẵn sàng chia sẻ vui buồn, sướng khổ với nhau, đó mới thực sự là bạn tốt. Còn những kẻ: "Khi vui thì vỗ tay vào - Đến khi hoạn nạn thì nào thấy ai" không xứng đáng được coi là bạn. Bởi, một người bạn là người mà ta có thể trút ra tất cả trái tim mình, trái tim đầy tro trấu, biết rằng những bàn tay dịu dàng nhất sẽ cầm lấy nó và sàng lọc, giữ lại những gì đáng giữ, và với hơi thở của lòng tốt, thổi đi tất cả những phần thừa.
Tình bạn đẹp đẽ và đáng trân trọng đến thế. Chính vì vậy, để mãi gìn giữ sự trong sáng, nhiệt thành và đầy lòng nhân ái của tình bạn, “bạo lưc học đường” chính là vấn đề cần lên án và nói đến nhiều hơn. Đặc biệt là hiện nay, khi tình trạng bạo lực học đường có chiều hướng gia tăng và diễn biến hết sức phức tạp. Vấn nạn bạo lực học đường đã trở thành tin tức gây nhức nhối của ngành giáo dục. Và bạo lực học đường hiện nay chính điểm nóng đáng được quan tâm của nhiều phụ huynh, thầy cô và nhà trường, là nỗi trăn trở của toàn xã hội.
Hiện tượng bạo lực tuy không phải là hiện tượng mới, song thời gian gần đây xảy ra liên tục hơn trong các trường học, bộc lộ tính chất nguy hiểm và nghiêm trọng. Điều đáng lo ngại là lý do dẫn đến bạo lực đôi khi rất đơn giản như va chạm trong lúc chơi đùa, trên đường đi học, mâu thuẫn nói xấu nhau trên các diễn đàn, mạng xã hội,… Và thậm chí, không “thượng cẳng chân, hạ cẳng tay”, bạo lực học đường giờ đây xuất hiện dưới hình thức xúc phạm, lăng mạ trên mạng xã hội gây tổn thương cho học sinh đang độ tuổi nhạy cảm.
Theo số liệu được Bộ Giáo dục và đào tạo (GDĐT) đưa ra gần đây nhất, trong một năm học, toàn quốc xảy ra gần 1.600 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và ngoài trường học. Cứ khoảng trên 5.200 học sinh (HS) thì có một vụ đánh nhau; cứ hơn 11.000 HS thì có một em bị buộc thôi học vì đánh nhau; cứ 9 trường thì có một trường có học sinh đánh nhau. Những số liệu đó thực sự trở thành hồi chuông cảnh báo cho các gia đình, nhà trường và xã hội, cần quan tâm và có biện pháp thích hợp để đẩy lùi vấn nạn này.
Bạo lực học đường là những hành vi thô bạo, ngang ngược, bất chấp công lý, đạo lý, xúc phạm trấn áp người khác gây nên những tổn thương về tinh thần và thể xác diễn ra trong phạm vi trường học. Bạo lực học đường cũng tồn tại ở rất nhiều hình thức khác nhau tùy vào nhiều nhóm đối tượng học sinh khác nhau. Bao gồm:
- Bạo lực về thể chất: Đánh đập, bứt tóc, xô đẩy, trấn lột, đổ đồ ăn lên người…
- Bạo lực bằng lời nói: Xúc phạm, bôi nhọ, sỉ nhục, bắt người khác làm theo ý mình.
- Bạo lực xã hội: phân biệt đối xử, cô lập, tẩy chay, nói xấu, bêu rếu xung quanh hay thậm chí là trên mạng xã hội.
- Bạo lực điện tử: Uy hiếp bằng các phương tiện điện tử như gọi điện, nhắn tin, đe dọa và bêu rếu người nào đó trên mạng xã hội.
Trở thành vấn đề nhức nhối trong xã hội, nguyên nhân chính bắt đầu từ chính bản thân của những kẻ "đi bắt nạt", mà cụ thể là sự thay đổi tâm sinh lý của của học sinh giai đoạn từ khoảng 12 đến 17 tuổi. Có thể khẳng định đây là giai đoạn hình thành nhân cách con người. Vì thế mà nó được xem là một giai đoạn khá nhạy cảm, tâm lý không được ổn định và có xu hướng với một cái tôi vị kỷ. Giai đoạn này chỉ một một tác động tiêu cực nào đó từ bên ngoài cũng khiến cho các bạn có xu hướng học theo. Cũng vì thế mà tâm lý cũng dễ mang hơi hướng bạo lực hơn. Vì vậy, cần phải hết sức tập trung để có thể giáo dục tâm sinh lý cho trẻ trong giai đoạn này.
Nói đến việc giáo dục, trách nhiệm tiếp theo thuộc về chính gia đình và nhà trường. Với độ tuổi đang thay đổi tâm sinh lý, nên nếu gia đình học sinh có vấn đề như bị quát tháo hay bạo hành gia đình cũng sẽ ảnh hưởng một cách sâu sắc đến tâm lý người con, dẫn đến tình trạng đáng buồn trên. Hiện nay, vấn đề gia đình cũng đang vô cùng nhức nhối ảnh hưởng đến tình trạng bạo lực ở trường rất nhiều. Sở dĩ như vậy là do phụ huynh ít quan tâm đến con cái, vì áp lực cuộc sống hay trút giận lên chính đứa con của mình. Hay thậm chí là bị vấn nạn bạo hành gia đình. Và chính những hành động tưởng chừng như nhỏ nhoi ấy đã vô tình gieo những nhận thức tiêu cực vào tâm lý và tính cách của con cái mình, từ đó mà ảnh hưởng xấu đến quá trình phát triển nhân cách của con. Bên cạnh đó, việc giáo dục trong nhà trường con mang đậm tính hàn lâm, nặng về những phần kiến thức văn hóa, ít có tính ứng dụng và cũng như quên đi việc giáo dục nhân cách cho học sinh. Mặt khác, việc nhà trường đang có xu hướng đi sai lệch so với giá trị ban đầu bởi vì chạy theo những vật chất cũng như sự thực dụng trong cuộc sống. Như vậy, đây cũng là một dấu hiệu đáng báo động góp phần gia tăng bạo lực học đường ở trường học.
Một nguyên nhân đặc biệt gây nên tình trạng bạo lực ở trường đó là từ phía xã hội. Vậy vấn đề xã hội ở đây là như thế nào? đó là ảnh hưởng bởi môi trường văn hóa bạo lực như trong các bộ phim ảnh, sách báo và các trò chơi, game mang xu hướng bạo lực… Những hình ảnh ấy ngày càng tràn lan trên mạng và không được kiểm duyệt đàng hoàng dẫn đến những đối tượng ở độ tuổi vị thành niên này bị tò mò và tiếp xúc với những loại hình ấy. Từ đó mà sinh ra tâm lý bạo lực học đường ở ngoài đời.
Bạo lực học đường gây ra những hậu quả nghiêm trọng về mặt thể xác. Và thật tồi tệ hơn khi không ít vụ bạo lực đã cướp đi sinh mạng của những học sinh vô tội để lại sự thiệt thòi, đau đớn không chỉ về mặt thể xác mà cả tinh thần cho học sinh và gia đình. Những HS bị bạo lực, nhất là bạo lực về tinh thần, bạo lực ngôn ngữ thường cảm thấy bị tổn thương, chán nản, lo âu, cô đơn, suy sụp… Sự sợ hãi hoặc nỗi ám ảnh. Thậm chí, tình trạng này có thể kéo dài suốt cuộc đời. Các em không dám ra ngoài chơi hoặc đến trường, không thể tập trung vào học hành. Kể cả những em chỉ chứng kiến chứ không tham gia hành vi bạo lực cũng bị ảnh hưởng, sẽ cảm thấy sợ hãi, và nếu thấy những kẻ gây ra bạo lực không bị trừng trị thì những em chứng kiến cũng có thể hùa theo số đông, ủng hộ hành vi này, và có nhiều khả năng trở thành kẻ có hành vi bạo lực trong tương lai.
Những hậu quả mà bạo lực học đường gây ra kể cả thể xác hay tinh thần cũng đều trực tiếp ảnh hưởng đến công việc học tập cũng như tương lai của học sinh nếu không được can thiệp kịp thời. Với những ảnh hưởng về mặt sức khỏe cùng với tâm lý lo lắng, căng thẳng, sợ hãi, học sinh không thể học tập với kết quả tốt nhất có thể. Thậm chí, sự căng thẳng quá mức về mặt tâm lý có thể buộc học sinh kết thúc việc học của mình, hoặc cũng có thể vì gây ra hành vi bạo lực mà học sinh phải nhận kỷ luật đuổi học. Từ đó, tương lai của các em rẽ sang một bước ngoặt khác không mấy khả quan. Đặc biệt, những đứa trẻ có hành vi bạo lực, lạm dụng quyền hành từ khi còn nhỏ, khi lớn lên có thể mắc phải những hành vi tội ác nhiều hơn những đứa trẻ khác. Trẻ em liên lụy vào hành vi bạo lực dù ở vai trò này hay vai trò kia cũng đều có nguy cơ lạm dụng rượu, thuốc lá, và các loại ma túy.
Như vậy, hành vi bạo lực không chỉ tác động xấu đến nạn nhân mà còn khiến không khí trường học trở nên nặng nề, căng thẳng với nỗi sợ hãi, bất an luôn bao trùm. Ngoài ra, những hành vi bạo lực học đường của học sinh sẽ trở thành nỗi bất an của phụ huynh khi gửi con em mình đến trường, làm mất đi ý nghĩa của môi trường giáo dục lạnh mạnh trong sáng.
Bạo lực học đường quả là có những tác động xấu và ảnh hưởng đến nhân cách của học sinh. Vậy, có biện pháp gì để có thể khắc phục tình trạng này? Đầu tiên cần phải xác định rõ nguyên nhân và đưa ra những giải pháp hợp lý cũng như thiết thực nhất, đảm bảo những biện pháp ấy được thực hiện một cách nghiêm túc và chặt chẽ nhất. Còn về phía học sinh, sinh viên hay thanh niên cần phải có ý thức tự rèn luyện, tìm hiểu, nâng cao nhận thức của bản thân mình. Ý thức được những hành động cũng như hậu quả khi thực hiện hành động bạo lực trong nhà trường. Khi tham gia các hoạt động học tập tại nhà trường, cần tăng cường tương tác, trao đổi ý kiến, nâng cao nhận thức để hỗ trợ nhau trong học tập. Giúp đỡ lẫn nhau cũng như thấu hiểu để bài trừ vấn nạn bạo lực học đường trong nhà trường. Trường hợp của một số học sinh cá biệt thì cần phải có sự hợp tác giữa gia đình và nhà trường nhằm giáo dục nhân cách, phát triển các em theo hướng tốt hơn, tích cực hơn.
Nhìn chung, bạo lực học đường là một vấn nạn vô cùng đau đầu đối với thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Hơn hết, cần phải có những biện pháp ngăn chặn và khắc phục kịp thời là trách nhiệm của mỗi công dân, đặc biệt là học sinh trong cộng đồng và xã hội này. “Xây dựng tình bạn đẹp – nói không với bạo lực học đường” là điều ta bắt buộc phải ghi nhớ vè thực hiện, vì hiện tại, vì tương lai của đất nước và vì chính bản thân mình./.
Nguyễn Thu Hiền – Lớp 11 Toán – Phó Bí thư Đoàn trường.
