Từ năm 1945, 2/9 đã trở thành ngày Quốc Khánh của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đây ngày hội lớn của dân tộc Việt Nam, chấm dứt chế độ thực dân phong kiến ở nước ta, đồng thời mở ra kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Vào ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tuyên ngôn Độc lập (2-9-1945) nhấn mạnh: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. Tất cả các quyền đó đều là những quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của mỗi dân tộc trên thế giới.
Tuyên ngôn độc lập do chủ tịch Hồ Chí Minh viết là sự phát triển của bản yêu cầu mà Người gửi cho hội nghị hòa bình ở Vec-xây năm 1919, là sự phát triển của chương trình Việt Minh mà người soạn thảo năm 1941. Nó là kết tinh những quyền lợi cơ bản và những nguyện vọng tha thiết nhất của dân tộc Việt Nam và nói lên tâm hồn cao đẹp, khí phách hào hùng của nhân dân ta. Ngày 2-9 như một mốc son chói lọi dù thời gian đã trôi qua nhưng những chiến tích vẻ vang của dân tộc vẫn còn mãi với thời gian, với bản tuyên ngôn bất hủ mà các thế hệ sẽ không thể nào quên.
Ngày Quốc Khánh (2/9/1945 - 2/9/2023) không chỉ có ý nghĩa lịch sử to lớn trong suốt 78 năm qua mà còn như lời nhắc nhở thế hệ sau khi sinh ra trong hòa bình, không phải chứng kiến cảnh đất nước chia cắt, súng đạn và chiến tranh loạn lạc. Từ đó, phải luôn không ngừng học tập, rèn luyện cũng như kế thừa và tiếp nối truyền thống tốt đẹp của các thế hệ đi trước để nhân dân ta luôn đoàn kết một lòng, phát huy những bài học, kinh nghiệm, tư tưởng quý báu để góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ nền độc lập - tự do của Tổ quốc.
